Türk levrek ve çipura üreticileri, bazı yeni çiftliklerin kurulmasındaki kısıtlamalar nedeniyle fiyatların kilogram başına 5,00-6,00 € aralığında kalacağını veya biraz artabileceğini belirtti.
Dünyanın en büyük levrek ve çipura üreticisi ve ihracatçısı olan ve yıllık 75.000 ton üretim yapan Kılıç’ın ihracat müdürü Hilay Ağaoğlu, 2022 yılının başından bu yana %15-23 oranında artan Türk fiyatlarının “birkaç sent daha yükselebileceğini” söyledi.
Barselona’daki Deniz Ürünleri Fuarı’nda yaptığı açıklamada Ağaoğlu, “Fiyatların bugünküyle aşağı yukarı aynı kalacağını düşünüyorum, ancak yükselebilirler de” dedi.
Kılıç İhracat Müdürü Hilay Ağaoğlu
Avrupa Balıkçılık ve Su Ürünleri Piyasa Gözlem Merkezi’nin (EUMOFA) verilerine göre, 2022 yılının başından bu yana, AB’ye ithal edilen taze ve bütün Türk levreğinin ortalama fiyatı 16. haftadan itibaren %15 artarak kilogram başına 5,76 €’ya yükseldi. Çipura fiyatları da %23 artarak kilogram başına 4,77 €’ya çıktı (aşağıdaki grafiklere bakınız).
Ağaoğlu, Türkiye’deki üretimin istikrarlı olmasına rağmen fiyatların arttığını söyledi. “Bunun nedeni, talebin olması ve son iki yıldır üretimin daha istikrarlı olmasıdır. Özellikle çipura için son bir ayda fiyatlarda önemli bir artış gördük.”
AB’nin Türkiye’den levrek ithalatı
Taze ve soğutulmuş ürün hacmi
AB’nin Türkiye’den Çipura İthalatı
Taze ve Soğutulmuş Ürün Hacmi
Türkiye’nin üçüncü büyük levrek ve çipura üreticisi olan ve 24.000 ton üretim kapasitesine sahip Agromi’nin pazarlama ve satış koordinatörü Tolga Öruk, talebin “tüm bölgelerden” güçlü olduğunu söyledi.
Ağaoğlu gibi o da, Avrupa’daki fiyatların (nakliye ve taşıma dahil) çipura için kilogram başına 5 euro, levrek için ise 6 euro olduğunu doğruladı.
Öruk, “Birkaç ay önce savaş başladığında Rusya ve Ukrayna’ya ihracatımız durdu, ancak Orta Doğu ve Avrupa gibi farklı yerlerden hala çok fazla talep var. Ve fiyatlar tekrar artabilir,” dedi.
Öruk, Türkiye’deki üreticilerin birkaç çalkantılı yılın ardından üretim artışına “daha muhafazakar” bir yaklaşım benimsediği görüşünü dile getirdi.
2018’in sonlarında Agromi, 2014’ten beri devam eden ve yıllık üretimi 24.000 tona çıkaracak büyük bir yatırım programının ardından iflas başvurusunda bulunmuş ve destek aramıştı. Fiyatlar kilogram başına 3,00-3,50 €’ya düştükten sonra şirket kayyum yönetimine alındı.
Agromi Pazarlama ve Satış Koordinatörü Tolga Öruk
Öruk, “Sonuçta biraz kar elde etmemiz gerekiyor,” dedi. “Bu yüzden bugün işler değişti. Üreticilerin zihniyeti bugün tamamen farklı.”
Türkiye’nin pancar ve pancar ihracat verileri, ülkenin üretim büyümesinin yavaşladığını gösteriyor. Uluslararası Ticaret Merkezi’nin (ITC) veri analizine göre, ülkenin taze ve bütün pancar ve pancar ihracatı 2018-2021 yılları arasında sırasıyla %8,2 ve %2,8 oranında artarken, 2015-2018 yılları arasında bu oranlar sırasıyla %18 ve %19 idi.
Bu, 2015-2018 yılları arasında taze pancar ve pancar ihracatının yıllık olarak sırasıyla 16.200 ve 19.900 ton arttığı anlamına geliyor. Ancak üç yıl sonra ihracat sadece 3.500 ve 13.000 ton arttı (grafiklere bakınız).
Türkiye’nin 2012-2021 yılları arasındaki taze ve bütün çipura ihracatı
Türkiye’nin 2012-2021 yılları arasındaki bütün ve taze misk kedisi ihracatı.
Türkiye’nin verilerinde dondurulmuş levrek ve çipura ihracatının sınıflandırılmasında ayrıntılı bilgi yer almıyor; bu da nedenlerden biri olabilir. Ağaoğlu, şirketinin dondurulmuş satışlarının pandemi sırasında arttığını ve artık taze balıktan daha fazla dondurulmuş balık sattığını söyledi.
“Satış kanallarımız değişti. Balık pazarlarında taze ürünler satılmak yerine, ürünlerin çoğu perakendeye gidiyor. Perakende satışlarımız yüzde 20 arttı,” diye ekledi.
Enflasyon baskısı, restoranlar yeniden açılsa bile perakende paketlere olan talebin güçlü olduğu anlamına geliyor.
Hırvatistan’da levrek ve çipura üreticisi Kromaris’in üretim müdürü Dan Desnica, bu yıl 12.000-13.000 ton üretmeyi hedefliyor. Yüksek fiyatlara rağmen, şirketinin levrek ve çipura üretimini artırma planı olmadığını söyledi.
Hırvatistan’da çipura üreticisi Kromaris’in üretim müdürü Dan Desnica, şunları söyledi:
“Turizm sektörüyle alan için rekabet ediyoruz, bu nedenle büyüme için fazla yer yok.”
Şirket, çipura, dişli levrek ve sarı kuyruk gibi türleri yetiştirerek tür çeşitliliğini artırıyor.
“Türk ve Yunan üreticilerine göre avantajımız, İtalya’daki ana pazarlara 24 saat içinde kamyonla taze çipura teslim edebilmemizdir,” dedi. “Ancak tür değişikliğinin nedeni, Yunanistan ve Türkiye ile rekabetin yanı sıra yerel rekabettir. Müşterilerimize çeşitli ürünler sunmak için iyi bir fırsat görüyoruz.”
Kılıç hala büyüme arayışında
Üretimi istikrarlı tutma konusunda fikir birliği olmasına rağmen, şirketler hala büyümeye istekli. Kılıç, son birkaç yılda üretimini %10-15 artırdı ve bu yolda devam etmeyi bekliyor, diye belirtti Ağaoğlu.
“Kesinlikle büyüyeceğiz, çünkü şirketin sahibi Bay Kılıç yerinde saymayı sevmiyor. Şirketimiz aile şirketi ve başka hissedarı yok. Çalışmayı ve işi geliştirmeyi seviyor,” diye ekledi.
Şirket, bu üretim artışını, halibut benzeri bir balık olan hirame gibi yeni türlerin aranmasıyla paralel olarak gerçekleştiriyor. “Her şey piyasa talebine bağlı. Ancak üzerinde çalıştığımız, bazıları gizli olan başka türler de var.”
Uruk, hem su ürünleri yetiştiriciliği girdilerinde hem de tüketici pazarlarında artan enflasyon nedeniyle üreticilerin hedeflerini kontrol altında tutmaları gerektiğini uyardı.
“Üretim kapasitemizi artırmaya çalışacağız, ancak önümüzde engeller olduğu için önceki yılların yüksek rakamlarına ulaşamayacağız. Yem, toplam maliyetlerimizin %70’ini oluşturuyor. Balık unu kaynaklarına erişimimiz azalıyor ve aynı zamanda vahşi avlar da azalıyor.”
Yeni Cbass/Cbrim rakamlarına genel bakış:
• 2022 yılında Türkiye’den AB Cbrim ithalatı (16. hafta itibarıyla): 13.021 ton, yıllık bazda %2 artış
• 2022 yılında Türkiye’den AB Cbrim ithalatı (16. hafta itibarıyla): 6.735 ton, %15 artış
• Türkiye’den ortalama AB Cbrim ithalat fiyatı (16. hafta): 4,77 €/kg, %21 artış
• Türkiye’den ortalama AB Cbrim ithalat fiyatı (16. hafta): 5,76 €/kg, %32 artış
Türkiye’deki ekonomik çalkantı ve Rusya’nın Ukrayna’yı işgali de risk oluşturuyor. Reuters’ın yakın tarihli bir anketine göre, Türkiye’de yıllık enflasyon Nisan ayında %68’e ulaştı. Enflasyonun bu seviyeyi aştığı son zaman Şubat 2002’ydi ve o zaman %73’tü.
Kılıç dondurulmuş çipura filetosu perakende satışta.
Enflasyonun Türkiye’nin iç ekonomisini etkilediğini belirten Oruk, ülkenin su ürünleri üreticileri için büyük bir olumsuz etki öngörmediğini söyledi.
“Ürünlerimizi dolar veya euro cinsinden sattığımız için riskimizi azaltıyoruz. Ayrıca tüm hammaddeleri de dolar veya euro cinsinden alıyoruz,” dedi. “Elbette bu enflasyon iç satışları ve gıda işletmelerini etkileyebilir, ancak biliyorsunuz, deniz ürünleri Türkiye’de çok popüler değil.”
Aynı zamanda, şirketinin Rusya’ya satışlarının azaldığını belirtmesine rağmen, bunun bir yayılma etkisi yaratmayacağını öngördü. “Rusya’ya haftada 12-13 kamyon dolusu sadece taze [paket servis] ürün gönderiyorduk. Dört-beş kamyon dolusu dondurulmuş ürün gönderiyorduk. Bu hacim şimdi %80 düştü. Para transferi ve ulaşım gibi birçok sistem durdu.”
Ukrayna’ya satışların “tamamen durduğunu” ancak “piyasa üzerinde bir etkisi olmadığını” da sözlerine ekledi.
Ağaoğlu, Rusya’nın şirketin ana pazarlarından biri olduğunu ancak satışların iyileştiğini gözlemlediğini söyledi. “Satışlarımızı durdurmadık. İlk başta sevkiyatları azalttık, ancak şimdi [Rus alıcılar] normale dönmeye çalışıyorlar.”
Kabuklu ambalajda çiftlik balığı ürünleri.
ITS’den elde edilen verilere göre, Türkiye 2021 yılında Rusya’ya 3.600 ton taze levrek ve 4.000 ton taze çipura ihraç etti. Bu rakamlar, söz konusu ürünlerin ihracatının sırasıyla %8 ve %7’sine karşılık gelmektedir.
